Alzheimer Hastalığı

Yaygın inanışın aksine, unutkanlık ve zihin karışıklılığı anlamına gelen demans, yaşlanmanın kaçınılmaz biri değildir. Yaşlı kimselerde demansın en sık sebebi giderek beyin hücrelerini yok eden bir prosesten kaynaklanan Alzheimer hastalığıdır. Bu yıpratıcı bozukluğun sebebi tam olarak anlaşılamamıştır.
Alzheimer Hastalığı
Mikroskopla incelendiğinde, Alzheimer hastalığından etkilenmiş beyin dokusu, karmaşık sinir bağlantıları ve beynin yaşamsal bağlantı yeteneğini ortadan kaldıran beta-amyloid denen anormal bir proteine ait sertleşmiş plaklar göstermektedir. Ayrıca, beynin hacminden de belirgin bir azalma vardır.

Alzheimer hastalığı 50 yaşın altındaki kişilerde nadiren ortaya çıkar ancak, 65 yaşın üzerindeki insanların yalnız yüzde 10-15’i bu hastalıktan etkileniyor gibi görünmektedir; ve bu oran 80 yaşın üzerindekilerde yüzde 20’ye çıkmaktadır.

Etken nedir?

Alzheimer hastalığının oluşmasına katkıda bulunan bir dizi faktör olduğu düşünülmektedir ve bunlar bireyden bireye farklılık göstermektedir. Az sayıda ailede genetik bir etken saplanmıştır ve bu etken, 40 yaşın altındaki kişileri etkileyen, nadir bir tip Alzheimer hastalığından sorumludur. Ancak, Apolipoprotein E4 (apo E4) adı verilen bir genle de ilişkilendirilmiştir ve bazı araştırmacılar, bu genin, vakaların % 30-40’ında etkili olduğuna inanmaktadırlar. Başka bir grup araştırma, hastalığının bir virüsçe tekikleniyor olabileceğinden söz etmektedir.

Üçüncü bir teori, Alzheimer hastalığının aluminyuma maruz kalmakla ilişkili ileri sürmektedir. Suda yüksek oranda aluminyum bulunan bölgelerde yaşayan toplumlar üzerinde yapılan çalışmalar, bu toplumlarda Alzheimer hastalığının daha da yüksek oranda bulunduğunu göstermektedir. Daha da tartışmalı olarak, diş dolgularında bulunan civa ile ilişkili olduğunu savunanlar da bulunmaktadır.

Sebebi ne olursa olsun, Alzheimer hastalığı yavaş yavaş ortaya çıkar, öyle ki, hasta yakınları tanı konduktan ancak çok sonra, geriye baktıklarında belirtilerin farkına varmaktadır.

Bulguların Farkedilmesi

Etkilenmiş kişiler, yakın zamanda yaşanan olaylarla ilgili, o derece unutkanlaşırlar ki, bir sohbet sırasında aynı şeyleri tekrar edebilirler ve yeni fikirleri kavramakta zorlanırlar. Daha kafası karışık hale gelebilirler ve karar verme konusunda daha kaygılı olabilirler. Hastalık ilerledikçe hafıza kaybı daha da belirginleşir.

Alzheimer hastalığı daha da ilerlemiş olan kişilerde, uyum bozukluluğu (oryantasyon bozukluğu) ortaya çıkabilir ve genellikle yer ve zaman konusunda karmaşa yaşarlar, gündüzü gece sanabilirler ya da kaybolabilirler. İletişimde güçlük çekmeye başlarlar; ya söyleyeceklerini unuturlar ve kendilerini yalnıi ifade ederler ya da kendilerine söyleyeni anlayamazlar. Yıkama, giyinme ya da yeme gibi pratik becerilerini yitirirler. Bu belirtiler, ev içinde belirgin karmaşalara yol açar. Fırın gibi elektrikli aletler açık unutulabilir. Bir iş için evden çıkıp nereye gideceklerini unutabilirler ya da dönüşte evlerini kaybedebilirler veya alışveriş yaparken ya da fatura öderken durumlarından istifade etmek isteyenler olabilir.

Davranış ve kişilik de değişebilir. Etkilenmiş kişi öfkeli, aşırı uyarılmış, üzgün ya da içine kapanık hale gelebilir veya tuhaf davranışlarda bulunabilir. Kişiliğin belirgin özellikleri, örneğin, kaygılanma eğilimi veya sözel açıdan saldırgan olma hali abartılı hale gelebilir. Hatta, kişi geceleri uyanık kalıp gündüzleri uyanabilir.

Geç evrelerde Alzheimer’lı kişiler, yakınındaki kişileri bile tanımaz hale gelebilirler. Giderek aşırı bağımlı fakat bakımı güç hale gelebilirler; şüpheci, talepkar ve hatta saldırgan olabilirler.

Tanı ve Tedavi

Karmaşık ya da Ciddi bilimde unutkan olan her yaşlı kişinin Alzheimer hastalığına yakalandığı düşünülmektedir. Tiroid fonksiyon bozukluğu, depresyon veya beyinde ateroskleroz gibi tedavi edilmesi mümkün olan çok çeşitli hastalıklar aynı semptomlara yol açabilir. Doktorlar, Alzheimer tanısı koymadan önce diğer olası hastalıkları eleyeceklerdir. Zihinsel durumla ilgili belirtiler ve testler de uzmana tanı koyması için yardımcı olacaktır ve beyin taraması isteyebilir. Bazen tanı yalnız ölüm sonrası beyin biyopsisi (mikroskopik incelenme için doku örneği alınması) ile doğrulanabilmektedir.

Alzheimer hastalığı için yürürlükte olan herhangi etkin bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır. Sakinleştiriciler ve diğer duygu durumunu kontrol edici ilaçlar semptomları hafifletebilir. En son geliştirilen ilaçlar bazı kişilerde yalnız kısa dönemde, bilişsel (kognitif) yetilerini kaybını geçiktirmektedir.

Bakıcılar İçin Bazı İpuçları

• Basitleştirin. Alışılmış rutinlere sadık kalın ve kişiyi çevresine uyumlu kılmak için hatırlatıcı unsurlar kullanın. Yemek yemesini hatırlatmak üzere buzdolabının üstüne not bırakın; odaları etiketleyin (özellikle banyoyu) ve gündelik işler için fırçasını lavaboda bırakmak gibi bazı ipuçları bırakın.
• Kendi kendine yapabileceği ne varsa yapması için işleri üstesinden gelebileceği basmaklara ayırın. Yapabileceği sürece, kendi hayatını mümkün olduğu kadar kendi kontrolü altında tutmasına yardımcı olun.
• Evin güvenli olduğundan ve güvende olma hissi verdiğinden emin olun. Küçük halı ya da paspas gibi sorun yaratabilecek eşyaları ortadan kaldırın ve elektrikle ya da gazla çalışan aletlere otomatik olarak elektrik ya da gaz kesen ya da yanma tehlikesine karşı suyun ısısını düşüren mekanizmalar gibi güvenlik önlemlerini yerleştirmeyi düşünün.
• Konuşmaya başlamadan önce sizinle ilgileniyor olduğundan emin olun ve göz kontağı kurarak yavaş ve anlaşılır konuşun. Sohbetleri basit düzeyde tutun ve mümkünse evet/hayır soruları sorun. Verdiğiniz bilgileri tekrar edin ve yapacaklarını söylediğiniz gibi aynı zamanda göstermeyi de ihmal etmeyin.
• Konuşurken elini tutmak ya da gülümsemek gibi sevecen dokunuşları ve vücut dilini kullanmayı unutmayın. Yüz ifadesine dikkat edin ve hareker ve duygularına karşılık verin.
• Onu, ziyarete gelen herkese, isimleriyle ve iyi tanıdıklarını düşünseniz de, kim olduklarını anlatarak takdim edin. Hastayı da sohbete dahil etmeye çalışın; iletişim kurmayı güç bulmanız sebebiyle dışlandığını hissetmek incitir.
• Müzik dinlemek ve dışarıda eğlenmek gibi sosyal aktivitelerde yer almasını sağlayarak, aktif kalması ve aile ve arkadaşlarıyla ilişkisini sürdürmesi konusunda kişiye yardımcı olun.
• Ilıklı bir şekilde ikna etmeye ve gönlünü almaya çalışın. Asla hiçbir konuda zorlamayın ve kendi başına yapabileceği işleri üslenmeyin.

Yorum Yapın veya Soru Sorun

Yorumunuzun yanında profil fotoğrafı görünmesi için Kayıt Ol sayfasından üye olarak profil fotoğrafı yükleyebilirsiniz.